Katalog · Normy
Norma odpowiada na jedno pytanie: co musi się zgadzać między dwiema częściami, żeby złącze trzymało ciśnienie. Gwint to tylko połowa odpowiedzi; druga połowa to gniazdo — powierzchnia, która faktycznie uszczelnia. Poniżej opisano, co obejmuje każda norma z naszego katalogu i na co zwracać uwagę przy doborze.
Od czego zacząć
Przyłącze ma trzy elementy, a każdy z nich obejmuje osobna norma: gwint, który daje siłę docisku, gniazdo, które uszczelnia, oraz port w korpusie maszyny, który decyduje, co w ogóle da się zamontować.
Stąd zasada podstawowa: zgodny gwint nie oznacza zgodnego przyłącza. Gwint zewnętrzny G1/2 występuje na stożku 60°, na płaskim czole z O-ringiem i na przyłączu grodziowym. Wszystkie dadzą się skręcić; uszczelni tylko właściwa para.
Drugi częsty spór dotyczy kąta stożka. To samo gniazdo podaje się na dwa sposoby: 37° mierzy się od osi, 74° to kąt rozwarcia. To samo dotyczy DIN: 24° od osi, 48° rozwarcia.
Gwinty
Gwint daje siłę docisku. Sam uszczelnia tylko w jednym przypadku — gdy jest stożkowy.
ISO 228-1Gwint rurowy walcowy G, zwany też BSPP
Zarys Whitwortha, 55°, skok podawany w zwojach na cal. Oznaczenie nie jest średnicą: G1/2 ma 20,96 mm na gwincie zewnętrznym.
Sam nie uszczelnia — uszczelnienie daje stożek, pierścień wcinający, O-ring lub podkładka uszczelniająca.
ISO 7-1Gwint rurowy stożkowy R i Rc, zwany też BSPT
Zbieżność 1:16, ten sam zarys 55°. Uszczelnia na bokach zarysu gwintu, z uszczelniaczem lub bez.
Głębokość wkręcenia nie jest ustalona, więc wylot kolanka staje mniej więcej tam, gdzie zostawi go moment dokręcania. Jeżeli potrzebna jest dokładna orientacja, należy użyć gwintu walcowego z osobnym uszczelnieniem.
ISO 261, ISO 965Gwint metryczny M
W hydraulice niemal zawsze stosuje się skok drobny: M14×1,5, M18×1,5, M22×1,5. Pierwsza liczba to średnica zewnętrzna w milimetrach, druga to skok.
ASME B1.20.1Gwinty stożkowe NPT i NPTF
Amerykański gwint stożkowy: zarys 60°, zbieżność 1:16, uszczelnia na bokach zarysu.
Niezamienny z BSPT — inny zarys i w większości rozmiarów inna liczba zwojów na cal.
SAE J514Gwinty calowe UN/UNF stosowane w JIC i ORFS
Jeden zarys 60°. Oznaczenie czyta się jako średnicę w calach i liczbę zwojów na cal: 7/16-20, 9/16-18, 1 1/16-12.
Ten sam gwint obsługuje zarówno stożek 37°, jak i płaskie czoło z O-ringiem, więc sam gwint nie pozwoli ich rozróżnić — trzeba spojrzeć na czoło.
Gniazda: seria ISO 8434
Ta seria określa, jak uszczelnia połączenie rurowe. Części nie są ze sobą zamienne, nawet gdy gwint jest ten sam.
ISO 8434-1Stożek 24° z pierścieniem wcinającym (DIN 2353)
Pierścień wcina się w rurę i jest dociskany do stożka 24°. Rura nie jest rozwalcowywana.
Dwie serie: lekka (L) i ciężka (S). Dla tej samej rury mają inne gwinty i rozmiary sześciokąta oraz mniej więcej dwukrotnie różne ciśnienie robocze.
ISO 8434-2Stożek 37°, znany jako JIC (SAE J514)
Rura jest rozwalcowana pod kątem 37° od osi. Uszczelnienie metal na metal, bez elastomeru, więc znosi wysoką temperaturę i dowolne medium.
Katalogi często podają ten stożek jako 74° — to kąt rozwarcia tego samego gniazda.
ISO 8434-3Uszczelnienie czołowe O-ringiem, ORFS (SAE J1453)
O-ring siedzi w rowku na czole i jest ściskany przez płaskie czoło części współpracującej. Gwint tylko dociska.
Z popularnych systemów ten najlepiej znosi drgania, bo uszczelnienie nie zależy od dokładności stożka ani od momentu dokręcania.
ISO 8434-4Stożek 24° z O-ringiem
Ta sama geometria 24° z pierścieniem elastomerowym w stożku.
ISO 8434-6Stożek 60°, z O-ringiem lub bez
Stożek wewnętrzny 60° współpracujący ze stożkiem zewnętrznym części przeciwnej. W połączeniu z gwintem rurowym G to najbardziej rozpowszechnione przyłącze w Azji.
Japońskie przyłącza 60° mają tę samą geometrię stożka, ale inny gwint.
Porty w korpusie maszyny
Port to gwintowany otwór w bloku, pompie lub siłowniku. Jego norma ustala nie tylko gwint, lecz także kształt powierzchni przylgowej, głębokość i fazę. Jeżeli część idzie do maszyny, port należy sprawdzić według jego własnej normy, a nie według części, którą się z niego wykręciło.
ISO 1179Porty i końcówki wkręcane z gwintem G
Część 1 obejmuje sam port; części 2, 3 i 4 obejmują końcówki wkręcane — z uszczelnieniem elastomerowym, metal na metal oraz nastawne.
ISO 6149Porty metryczne z uszczelnieniem O-ringiem
Gwint metryczny, pierścień jest ściskany w fazie portu. Domyślny port w nowych maszynach europejskich.
ISO 9974Porty metryczne z uszczelnieniem elastomerowym lub metal na metal
Starsza i prostsza niż ISO 6149, łatwa do pomylenia z nią: rozmiary gwintów się pokrywają, głębokość i faza — nie.
Kołnierze
ISO 6162-1 i ISO 6162-2Przyłącza kołnierzowe, SAE J518 Code 61 i Code 62
Część 1 to ciśnienie standardowe (Code 61), część 2 to wysokie ciśnienie (Code 62). Przy tym samym przelocie mają inny rozstaw śrub, grubość kołnierza i śruby.
Sprawdzać rozstaw śrub, a nie przelot.
Przyłącza wężowe
ISO 12151Końcówki do węży, po jednej części na typ zakończenia
Część 1 — ORFS, część 2 — stożek 24° z O-ringiem, część 3 — kołnierze ISO 6162, część 4 — końcówki metryczne ISO 6149, część 5 — stożek 37°, część 6 — stożek 60°.
SAE J516 i SAE J517Końcówki do węży i węże
J517 określa typy węży — oznaczenia 100R1, 100R2, 100R12 używane do doboru węża według ciśnienia i promienia gięcia. J516 obejmuje końcówki.
Europejskie odpowiedniki dla węży to EN 853 i EN 856 (ISO 1436).
Badania i powłoki
ISO 19879Metody badań przyłączy
Próby rozrywania, szczelności, impulsowe i drganiowe. Gdy dostawca mówi „badane według ISO 19879”, należy zapytać, która próba i ile cykli.
ISO 9227Badanie w obojętnej mgle solnej
Podawane godziny to godziny do korozji czerwonej, czyli do korozji metalu podłoża. Biały nalot to produkty korozji cynku; pojawia się wcześniej i nie jest wadą.
Dla ocynkowanych przyłączy hydraulicznych zwykłym wymaganiem jest 96 godzin do korozji czerwonej; powłoki cynkowo-płatkowe ocenia się w setkach godzin.
ISO 4042 i ISO 10683Powłoki
ISO 4042 obejmuje powłoki elektrolityczne na elementach złącznych; ISO 10683 obejmuje powłoki cynkowo-płatkowe nakładane nieelektrolitycznie.
Często mylone
- M22×1,5 i G1/2: bliskie średnice, rozróżnia je tylko skok.
- BSP 60° i japoński 60°: ten sam stożek, inny gwint.
- JIC 37° i BSP 60°: sąsiednie średnice, różne kąty. Daje się skręcić, a potem przecieka na stożku.
- NPT i BSPT: oba stożkowe, zarys 60° wobec 55°.
- Kołnierze Code 61 i Code 62: ten sam przelot, inny rozstaw śrub.
- Seria lekka i ciężka DIN 2353: ta sama rura, inne gwinty.
Jak z tego korzystać przy doborze
- Rozpoznać gwint — średnicę zewnętrzną i skok.
- Rozpoznać gniazdo — stożek, czoło z O-ringiem, płaskie z podkładką, pierścień wcinający.
- Para gwint–gniazdo to system, według którego znajduje się część w katalogu.
- Sprawdzić ciśnienie nominalne: seria lekka i ciężka różnią się przy tym samym gnieździe.
- Jeżeli część idzie do maszyny, sprawdzić port według jego własnej normy, a nie według części, którą się z niego wykręciło.
Inteligentne wyszukiwanie
Nie wiadomo, który to system?
Proszę przesłać zdjęcie części i rozmiar sześciokąta — określimy rodzaj przyłącza i podamy numer części.