Z jakiej stali wykonane są adaptery i złączki, czym są pokrywane, co oznaczają godziny w mgle solnej i jak czytać sprawozdanie z badań. Wszystko to, o co zwykle pyta się przed pierwszym zamówieniem.

Korpusy adapterów, króćce, nakrętki i tuleje zaciskowe z katalogu są wykonane ze stali konstrukcyjnej węglowej. To świadomy wybór, a nie oszczędność: stal węglowa dobrze się obrabia i kształtuje, trzyma hydrauliczne ciśnienie robocze z dużym zapasem i kosztuje ułamek ceny stali nierdzewnej. W układzie hydraulicznym część pracuje od wewnątrz w oleju, a od zewnątrz chroni ją powłoka, więc odporność korozyjna samej stali rzadko jest potrzebna.

Gatunek dyktuje sposób wytwarzania półwyrobu. Proste kształty — tuleje zaciskowe, nakrętki, krótkie króćce — najlepiej spęczać na zimno z pręta lub drutu: metal nie jest skrawany, lecz przemieszczany, włókna biegną wzdłuż konturu części, a wytrzymałość jest wyższa niż w części toczonej z tego samego pręta. To wymaga ciągliwej stali niskowęglowej. Korpusy kolanek, trójników i adapterów o złożonym kształcie toczy się z pręta walcowanego na gorąco albo kuje matrycowo i następnie obrabia; tam dopuszczalna jest stal o wyższej zawartości węgla, która lepiej trzyma gwinty i stożki gniazd.

Po spęczaniu na zimno tuleje zaciskowe poddaje się obróbce cieplnej: umocniony zgniotem metal jest wyżarzany, żeby przywrócić mu ciągliwość, bo tuleja zaciskowa musi płynąć pod szczękami zakuwarki, a nie pękać. To jeden z powodów, dla których tuleje i złączki pochodzą z różnych zakładów — inne półwyroby, inne maszyny, inne reżimy.

• Stal węglowa jest standardem dla każdej serii z katalogu, chyba że opis serii stanowi inaczej.
• Stal nierdzewna AISI 304 lub 316 jest możliwa na zamówienie dla niektórych serii; przy zapytaniu proszę pytać o termin realizacji i ilość minimalną.
• Mosiądzu nie stosuje się w złączkach hydrauliki wysokociśnieniowej — tylko w pneumatyce i liniach niskociśnieniowych.

Które części się kuje, które toczy z pręta, a które spęcza na zimno z drutu, wyjaśnia artykuł „Etapy produkcji”.

Od zewnątrz część chroni cynk nakładany elektrolitycznie. Cynk nie działa jak farba, lecz jak warstwa protektorowa: jest elektrochemicznie aktywniejszy od stali i koroduje pierwszy, osłaniając stal nawet tam, gdzie powłoka jest zarysowana. Dopóki na części pozostaje cynk, nie pojawi się na niej czerwona rdza.

Grubość powłoki na złączkach hydraulicznych wynosi zwykle 5 do 12 mikrometrów. Grubszej się nie robi: gwinty i stożki gniazd są tolerowane w setnych częściach milimetra, a nadmiar cynku na nich przeszkadza w montażu. Dlatego na złączce nie można zażądać „grubszej powłoki” tak jak na śrubie — odporność uzyskuje się przez pasywację, a nie przez grubość.

Pasywacja to cienka warstwa konwersyjna na cynku, która spowalnia korozję samego cynku, czyli opóźnia pojawienie się białego nalotu. Do połowy lat 2000. warstwa ta była oparta na chromie sześciowartościowym. Obecnie jest on w Europie zakazany na mocy RoHS i ELV, a cały katalog pasywuje się chromem trójwartościowym, Cr(III). Nowoczesne warstwy trójwartościowe z uszczelniaczem dorównują odpornością dawnym, ale muszą być nazwane w specyfikacji: „cynk z pasywacją Cr(III)”, a nie samo „ocynkowane”.

Kolor powłoki mówi o rodzaju pasywacji. Niebieskawo-srebrny to warstwa cienka, najczęstsza opcja na złączkach. Tęczowy, z żółto-zielonym połyskiem, to pasywacja grubowarstwowa, która daje więcej godzin w mgle solnej. Czarny spotyka się na częściach dekoracyjnych i w hydraulice jest rzadki. Kolor nie wpływa na gwinty ani zamienność, tylko na odporność i wygląd.

Odporność powłoki bada się w komorze solnej według ISO 9227 (ASTM B117 w specyfikacjach amerykańskich). Część wisi w komorze w temperaturze 35 °C, a pięcioprocentowy roztwór soli osiada na niej nieprzerwanie. Godziny liczy się do dwóch zdarzeń.

Wartości orientacyjne dla 8 mikrometrów cynku elektrolitycznego: niebieska pasywacja Cr(III) — 72–120 godzin do korozji białej; grubowarstwowa tęczowa — 120–200 godzin; z dodatkowym uszczelniaczem — 200–300 godzin i więcej. Podstawowe wymaganie dla powłoki katalogowej to co najmniej 96 godzin do korozji białej; sprawozdanie z badań partii jest dostępne na życzenie.

• Godzin w mgle solnej nie da się przeliczyć na lata eksploatacji: to badanie porównawcze, a nie prognoza. Pozwala porównać dwie powłoki ze sobą, a nie powiedzieć, jak długo część wytrzyma na konkretnej koparce.
• Badanie prowadzi się na płaskich płytkach albo na samych częściach; na gwincie wynik jest zawsze gorszy niż na gładkiej powierzchni — to normalne i powinno być podane w metodzie.
• Jeżeli specyfikacja mówi „240 godzin” bez doprecyzowania, należy zapytać: do korozji białej czy czerwonej. Różnica między tymi dwoma wymaganiami to trzy- do czterokrotna różnica w koszcie powłoki.

1. Metoda badania: ISO 9227 NSS (obojętna mgła solna) lub ASTM B117. Inne reżimy — AASS, CASS — są ostrzejsze i nie stosuje się ich do cynku.
2. Co badano: płytki świadki cynkowane razem z partią czy części z partii. Druga opcja jest uczciwsza.
3. Grubość powłoki zmierzona przed badaniem, zwykle metodą fluorescencji rentgenowskiej według ISO 3497, na płaskiej powierzchni.
4. Kryterium: godziny do pierwszych śladów korozji białej i do pierwszych śladów czerwonej; czasem powierzchnia zaatakowana w procentach według ISO 10289.
5. Rodzaj pasywacji i czy nałożono uszczelniacz. Bez tego wiersza godzin nie da się z niczym porównać.

O-ringi w złączkach ORFS, w metrycznych połączeniach z uszczelnieniem czołowym i w adapterach SAE O-ring boss są wykonane z NBR, kauczuku nitrylowego. To standardowy materiał do mineralnych olejów hydraulicznych: temperatura robocza od −30 do +100 °C, krótkotrwale do +120 °C. Do wysokich temperatur, biodegradowalnych cieczy estrowych i mediów agresywnych pierścienie zastępuje się FKM (fluoroelastomer, nazwa handlowa Viton): −20 do +200 °C. Pierścienie są dostarczane zamontowane; zmiana na FKM jest możliwa na życzenie dla partii.

Podkładka uszczelniająca pod BSP to stalowa podkładka z zawulkanizowanym wewnątrz pierścieniem gumowym. Podkładka jest ocynkowana jak złączka, guma to NBR. Uszczelnienie jest jednorazowe: po demontażu wymienia się je na nowe.

Powłoka cynkowa nie boi się soli, lecz kondensacji: w zamkniętym kontenerze, przy wahaniach temperatury, na zimnej stali osiada rosa i biały nalot pojawia się w ciągu tygodni, a nie lat. Dlatego części pakuje się w polietylen z inhibitorem korozji (VCI), a kartony idą na palety w folii stretch. W magazynie należy utrzymywać wilgotność względną poniżej 60 % i unikać bezpośredniego kontaktu z częściami ze stali nierdzewnej lub miedzi: w parze z nimi cynk koroduje szybciej.

• Nie zdejmować opakowania fabrycznego przed montażem, jeżeli części idą do długiego składowania.
• Gwintowane zaślepki portów to nie opakowanie, lecz ochrona stożków gniazd; zdejmować je tuż przed montażem.

Jeżeli mają Państwo wymaganie dotyczące powłoki — z przetargu, od klienta końcowego lub z własnego katalogu — proszę przesłać je w oryginalnym brzmieniu. Zwykle wystarczą cztery wiersze: materiał, grubość cynku, rodzaj pasywacji, godziny do korozji białej i czerwonej. Na tej podstawie albo potwierdzamy wykończenie standardowe, albo proponujemy najbliższą opcję; sprawozdanie z badań partii udostępniamy na życzenie.